WHO przyznała prekwalifikację kolejnej wersji doustnej szczepionki nOPV2. Taki status oznacza, że preparat spełnia międzynarodowe normy jakości, bezpieczeństwa i skuteczności. Dzięki temu może być kupowany przez agendy ONZ, m.in. UNICEF, i wykorzystywany w programach szczepień w różnych krajach.

Nową wersję produkuje indyjska firma Biological E. Limited (BioE). Wytwarza ją na bazie technologii przekazanej przez indonezyjską PT Bio Farma. WHO już wcześniej dopuściła nOPV2 produkowaną przez Bio Farmę oraz wersję rozlewaną w Indiach z indonezyjskiego półproduktu. Teraz lista producentów się poszerza. W praktyce chodzi o to, by w razie wybuchu ogniska polio szczepionka była dostępna bez opóźnień.

Dlaczego w ogóle potrzebna jest nOPV2?

Problem dotyczy tzw. krążących wirusów pochodzenia szczepionkowego typu 2 (cVDPV2). W populacjach o niskim poziomie wyszczepienia osłabiony wirus zawarty w starszej doustnej szczepionce może rzadko mutować i zacząć się rozprzestrzeniać.

nOPV2 została opracowana tak, by wirus w niej zawarty był bardziej "odporny" na niepożądane zmiany. Innymi słowy - ma znacznie mniejsze ryzyko, że z czasem zmieni się w formę zdolną do wywoływania nowych ognisk. Jednocześnie nadal bardzo skutecznie zatrzymuje szerzenie się wirusa w czasie epidemii. Dlatego używa się jej przede wszystkim wtedy, gdy trzeba szybko opanować ognisko zakażeń, a nie w codziennych, rutynowych szczepieniach dzieci.

Podano ją już setkom milionów dzieci, a WHO podaje, że przyczyniła się do ograniczenia transmisji cVDPV2 w kilku krajach.

Jak wygląda dziś sytuacja z polio?

Dziki wirus polio występuje już tylko w dwóch krajach - Pakistanie i Afganistanie. W 2025 r. odnotowano tam 41 przypadków, podczas gdy w 2024 było ich 99. Można więc mówić o sukcesie, ale nie całkowitym.

Poza tym w różnych częściach świata pojawiają się ogniska wariantów pochodzenia szczepionkowego. Dlatego WHO i partnerzy z Global Polio Eradication Initiative podkreślają, że ważne jest utrzymanie wysokiego poziomu szczepień i dobrego nadzoru epidemiologicznego.

Co z Polską?

W Polsce od 2016 r. stosuje się wyłącznie inaktywowaną szczepionkę przeciw polio (IPV), podawaną we wstrzyknięciu. Jest ona częścią obowiązkowego Programu Szczepień Ochronnych (PSO) i występuje w postaci szczepionek skojarzonych, m.in. w preparacie 5-w-1 lub 6-w-1 u dzieci lub 4-w-1 u młodzieży oraz dorosłych. Nie zawiera żywego wirusa, więc nie może wywołać zakażenia ani krążących wariantów pochodzenia szczepionkowego. Doustne szczepionki (OPV), w tym nOPV2, nie są w Polsce stosowane rutynowo.

Czytaj także:

Szczepienia, gruźlica, polio. WHO apeluje o pilne działania

Polio i szczepienia dzieci. Szef komisji USA podważa obecne zalecenia