Grupy Neuca, Farmacol i Polska Grupa Farmaceutyczna są największymi hurtowymi sprzedawcami produktów farmaceutycznych w Polsce. W latach 2015-2022 ich łączny udział w rynku hurtowej sprzedaży leków przekraczał 70 proc.

Według UOKiK hurtownie przez ponad 10 lat przekazywały sobie informacje o aktualnych cenach leków oraz innych warunkach handlowych proponowanych aptekom. Urząd uznał, że umożliwiało im to ograniczanie konkurencji. Decyzję UOKiK pozytywnie zaopiniowała Komisja Europejska.

Informacje nie były publicznie dostępne

Prawo nie zabrania przedsiębiorcom obserwowania publicznych cen konkurencji. W tym przypadku hurtownie uzyskiwały jednak dostęp do niepublicznych danych o cenach, po których konkurenci sprzedawali produkty konkretnym aptekom.

Informacje były gromadzone za pomocą narzędzi informatycznych wykorzystywanych w programach partnerskich dla aptek. W zamian za rabaty, szkolenia i wsparcie marketingowe hurtownie otrzymywały dostęp do danych o zakupach placówek. Od października 2015 r. korzystały z nich Neuca i Polska Grupa Farmaceutyczna. Od stycznia 2017 r. robiły to również spółki z grupy Farmacol.

Informacje z tysięcy aptek dawały uczestnikom porozumienia szeroki obraz rynku. Hurtownie mogły sprawdzić, jakie produkty konkretna apteka kupowała od konkurenta, po jakiej cenie i na jakich warunkach.Dzięki temu wiedziały, kiedy do zdobycia zamówienia wystarczy niewielka obniżka ceny, a kiedy nie trzeba obniżać jej wcale. Zamiast konkurować lepszą ceną, rabatem lub marżą, mogły dopasowywać oferty do znanych warunków rywali.

- Kiedy zachorujemy, musimy kupić leki. Powinniśmy mieć realny wybór, gdzie kupimy je taniej. Taki naturalny wybór daje uczciwa konkurencja, w ramach której przedsiębiorcy walczą o klientów lepszymi warunkami sprzedaży produktów. Przez ponad 10 lat największe hurtownie farmaceutyczne w Polsce, znając bieżącą ofertę konkurencji i aktualne ceny dla poszczególnych aptek, zamiast rywalizować o odbiorców, "synchronizowały" swoje cenniki. W ten sposób konkurencja na tym rynku została znacznie ograniczona. Na procederze korzystali uczestnicy zmowy, traciły zaś apteki, a ostatecznie pacjenci, którzy płacili więcej za leki - mówi Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.

Unikanie wojny cenowej

Z ustaleń UOKiK wynika, że gdy konkurent sprzedawał lek drożej, hurtownia mogła podnieść własną cenę bez obawy o utratę klienta. Gdy rywal obniżał cenę, dostosowywała ofertę, aby - jak napisali pracownicy jednej z hurtowni - "nie wywołać wojny cenowej". Porozumienie sprzyjało utrwaleniu istniejącego układu sił. Jego uczestnicy ograniczali konkurencję między sobą, a jednocześnie zmniejszali przestrzeń do skutecznej rywalizacji dla pozostałych hurtowni.

Dla aptek oznaczało to gorsze warunki współpracy z przedsiębiorcami oferującymi najszerszy dostęp do leków. Według UOKiK ograniczenie konkurencji na początku łańcucha dostaw prowadziło do wyższych rachunków przy aptecznej kasie. Sprawa dotyczy przedsiębiorców zaopatrujących większość polskich aptek.

- Mówi się, że na zdrowiu się nie oszczędza. Nie może to jednak oznaczać, że pacjent ma płacić więcej dlatego, że najwięksi dostawcy leków wygodnie urządzili się na rynku. Mówimy o podmiotach zaopatrujących większość polskich aptek. Ograniczenie konkurencji w takiej skali jest szczególnie szkodliwe społecznie: słabsza walka o aptekę może oznaczać gorsze warunki jej zaopatrzenia, a ostateczny rachunek płaci pacjent - dodał Tomasz Chróstny.

Jakie kary?

Kary za udział w niedozwolonym porozumieniu wyniosły łącznie 904 969 744,47 zł:

• Neuca - 499 037 763,85 zł,

• Farmacol-Logistyka - 400 532 440 zł,

• Farmacol - 3 488 520 zł,

• Świat Zdrowia - 1 911 020,62 zł.

Polska Grupa Farmaceutyczna uniknęła sankcji finansowej. Spółka skorzystała z programu łagodzenia kar, przekazała UOKiK dowody i współpracowała z Urzędem podczas postępowania.

- Uczestnik niedozwolonego porozumienia, który zdecyduje się na współpracę z UOKiK, może uniknąć kary lub znacząco ją obniżyć. Ta sprawa najlepiej pokazuje, że warto zrobić ten krok odpowiednio wcześnie. Polska Grupa Farmaceutyczna, jako wnioskodawca programu leniency, pomogła nam wykryć i rozbić ten kartel, dzięki czemu uniknęła kary finansowej - podsumował Prezes UOKiK.

Decyzja nie jest prawomocna. Przedsiębiorcom przysługuje odwołanie do sądu.

Co na to ukarane firmy?

Stanowisko Polskiej Grupy Farmaceutycznej:

Ubolewamy, że stosowaliśmy praktykę uznaną przez UOKiK za niezgodną z przepisami. Nigdy nie kontaktowaliśmy się bezpośrednio z innymi hurtowniami w kwestii cen leków. Gdy w 2019 r. zorientowaliśmy się, że stosowana praktyka może naruszać prawo, natychmiast zaprzestaliśmy jej stosowania. Sami zgłosiliśmy sprawę do Urzędu. Przez całe postępowanie w pełni współpracowaliśmy z UOKiK, w związku z czym Prezes UOKiK nie nałożył na nas kary.

Oświadczenie Neuca S.A.:

Zarząd NEUCA S.A. oświadcza, że kategorycznie nie zgadza się z decyzją Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) dotyczącą rzekomego zawarcia porozumienia ograniczającego konkurencję i nakładającą na spółki kary finansowe.

Zarząd nie zgadza się z zarzutami przedstawionymi w wystąpieniu Prezesa UOKiK, odniesie się do nich szczegółowo w odwołaniu od decyzji, które spółki zamierzają złożyć do sądu. Decyzja nie jest prawomocna. Ewentualne skutki finansowe decyzji, sposób i termin jej wykonania będą wynikać z orzeczenia sądu.

Zarząd jest w pełni przekonany o legalności swoich działań i będzie dążyć do całkowitego uchylenia nałożonej sankcji. Działalność operacyjna Grupy NEUCA jest stabilnie kontynuowana.

NEUCA od ponad 30 lat buduje swoją pozycję w oparciu o pełną transparentność, etykę biznesową i ścisłe przestrzeganie przepisów prawa. Jesteśmy przekonani, że niezawisły sąd właściwie oceni zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i potwierdzi bezzasadność zarzutów sformułowanych przez Urząd.

Stanowisko Zarządów Farmacol S.A. oraz Farmacol Logistyka Sp. z o.o.:

Zarządy spółek Farmacol S.A. oraz Farmacol - Logistyka Sp. z o.o. oświadczają, że stanowczo nie zgadzają się z decyzją Prezesa UOKiK dotyczącą rzekomego udziału w praktykach ograniczających konkurencję na rynku hurtowej dystrybucji produktów farmaceutycznych. Farmacol S.A. i Farmacol - Logistyka Sp. z o.o. kategorycznie nie zgadzają się z przedstawionymi zarzutami i próbą łączenia kwestii objętych postępowaniem z cenami leków płaconymi przez Pacjentów.

Farmacol - firma ze 100 proc. polskim kapitałem - od ponad 30 lat jest strategicznym partnerem w krajowym systemie dystrybucji produktów leczniczych, niezmiennie zapewniając ich dostępność dla aptek, placówek ochrony zdrowia i Pacjentów na terenie całego kraju.

Decyzja UOKiK nie wpływa na bieżącą działalność operacyjną spółek. Pozostajemy stabilnym partnerem dla kontrahentów, realizujemy wszystkie zawarte umowy oraz zapewniamy ciągłość dostaw produktów leczniczych.

Spółki będą odwoływać się do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i dochodzić swoich praw na drodze postępowania sądowego.

Czytaj także:

Kto zdominował reklamy farmacji? Jest nowy ranking

3078 aptek bez ani jednej recepty na lek recepturowy