Polskie Towarzystwo Onkologii Klinicznej (PTOK) po raz szósty opublikowało zestawienie TOP 10 ONKO, czyli listę terapii onkologicznych uznanych przez ekspertów za najpilniejsze z punktu widzenia decyzji refundacyjnych. Ranking ma uporządkować najważniejsze potrzeby terapeutyczne w systemie ochrony zdrowia i wskazać technologie, które - w ocenie klinicystów - mogą w największym stopniu poprawić wyniki leczenia.

Tegoroczna lista obejmuje zarówno nowoczesne terapie celowane, jak i immunoterapie oraz leczenie radioligandowe. Wśród wskazań znalazły się m.in. rak jelita grubego z mutacją BRAF V600E, rak nosogardła, rak prostaty kwalifikujący się do terapii ukierunkowanej na PSMA, a także kilka strategii leczenia raka płuca - zarówno drobnokomórkowego, jak i niedrobnokomórkowego z określonymi zaburzeniami molekularnymi.

Eksperci podkreślają, że lista nie jest jedynie przeglądem nowych leków, lecz próbą wskazania tych technologii, które mogą mieć największy wpływ na rokowanie chorych i organizację opieki onkologicznej w Polsce.

TOP 10 ONKO 2026 - lista priorytetów refundacyjnych

Eksperci PTOK wskazali następujące technologie medyczne jako najpilniejsze do objęcia refundacją w Polsce (kolejność rankingowa):

• Enkorafenib + cetuksymab - przerzutowy rak jelita grubego z mutacją BRAF V600E

• Toripalimab z cisplatyną i gemcytabiną - nawrotowy lub przerzutowy rak nosogardła

• Lutetium (¹⁷⁷Lu) vipivotide tetraxetan (¹⁷⁷Lu-PSMA-617) - przerzutowy rak prostaty (mCRPC)

• Durwalumab - leczenie konsolidujące w ograniczonej postaci drobnokomórkowego raka płuca po jednoczasowej radiochemioterapii

• Trastuzumab derukstekan + pertuzumab - HER2-dodatni rak piersi w pierwszej linii leczenia zaawansowanego

• Lazertynib + amiwantamab - niedrobnokomórkowy rak płuca z najczęstszymi mutacjami EGFR w pierwszej linii

• Durwalumab + tremelimumab (schemat STRIDE) - nieoperacyjny lub zaawansowany rak wątrobowokomórkowy

• Durwalumab z chemioterapią - rak pęcherza moczowego

• Enkorafenib + binimetynib - zaawansowany niedrobnokomórkowy rak płuca z mutacją BRAF V600E

• Worasidenib - glejak II stopnia z mutacją IDH

Lista tworzona przez klinicystów

Zestawienie powstaje na podstawie głosowania ekspertów klinicznych PTOK oraz analizy danych naukowych i rejestracyjnych. W pracach nad tegoroczną edycją udział wzięli m.in. prof. Maciej Krzakowski, prof. Barbara Radecka, prof. Piotr Wysocki, prof. Andrzej Kawecki, prof. Jakub Kucharz, prof. Tomasz Kubiatowski, prof. Michał Jarząb oraz dr Maryna Rubach. Analiza danych klinicznych prowadzona jest we współpracy z zespołem analitycznym HTA, który porządkuje dostępne wyniki badań i informacje rejestracyjne. Dzięki temu ranking ma przejrzystą strukturę i opiera się na możliwie obiektywnej ocenie wartości klinicznej technologii.

Eksperci przypominają, że w poprzednich edycjach listy część wskazanych terapii została później objęta refundacją. W ubiegłym roku dotyczyło to m.in. abemacyklibu we wczesnym raku piersi, trastuzumabu derukstekanu w raku żołądka, zolbetuksymabu oraz selperkatynibu w guzach litych z fuzją RET.

Jednocześnie część technologii wskazywanych wcześniej jako priorytet nadal pozostaje niedostępna dla polskich pacjentów.

- Mam tu na myśli dwie pozycje - terapię lutetem w raku prostaty oraz kombinację enkorafenibu z cetuksymabem. Mówimy o terapiach, które mają silne dowody naukowe, a mimo to wciąż nie są powszechnie dostępne - podkreślił prof. Maciej Krzakowski, prezes PTOK.

Ekspert wyraził nadzieję, że podobnie jak w poprzednich latach publikacja rankingu przełoży się na konkretne decyzje systemowe. - Mam marzenie - że możliwie najwięcej z tych terapii uda się wspólnymi siłami, zarówno naszego środowiska, jak i decydentów, doprowadzić do refundacji - dodał.

Autorzy zestawienia zwracają uwagę, że dostęp do nowoczesnych terapii zależy nie tylko od decyzji refundacyjnych. W wielu wskazaniach kluczowa jest również diagnostyka molekularna, właściwa kwalifikacja pacjentów oraz odpowiednia infrastruktura, np. w medycynie nuklearnej w przypadku terapii radioligandowych. Dlatego ranking PTOK pokazuje nie tylko, które technologie medyczne są dziś najważniejsze, ale także gdzie znajdują się najpoważniejsze "wąskie gardła" systemu. To od ich usunięcia zależy, czy postęp wynikający z badań klinicznych faktycznie przełoży się na codzienną praktykę leczenia w Polsce.

Czytaj także:

Paszport onkologiczny: plan na życie po raku

Rak piersi będzie coraz częstszy. Do 2050 r. ponad 3,5 mln przypadków