Komisja Europejska przyjęła projekt zalecenia Rady UE dotyczącego badań kontrolnych układu sercowo-naczyniowego. Dokument ma pomóc państwom organizować badania, wcześniej wykrywać zagrożenia i ograniczać przedwczesne zgony.

Kraje UE mają dostosowywać programy do własnych warunków, skali zachorowań i nierówności w dostępie do opieki. Według Komisji takie kontrole funkcjonują obecnie w mniej niż połowie państw członkowskich, a ich zakres znacznie się różni.

Jakie badania i jak często?

Projekt wskazuje trzy grupy wiekowe:

• Osoby poniżej 35 lat: co najmniej jedna kontrola obejmująca ciśnienie tętnicze, poziom cukru i cholesterolu. Jeśli w rodzinie występowały przedwczesne choroby sercowo-naczyniowe lub nagłe zgony sercowe, badania powinny być dobierane indywidualnie.

• Osoby w wieku 35-64 lat: systematyczne kontrole co najmniej raz na 5 lat, a przy większym ryzyku - częściej. Ocena ma uwzględniać także styl życia, funkcję układu oddechowego, zdrowie reprodukcyjne i psychiczne, stan nerek, BMI oraz obwód talii lub stosunek obwodu talii do wzrostu. Znaczenie ma również historia chorób pacjenta i jego rodziny.

• Osoby od 65. roku życia: kontrole co 3-5 lat, które mogą obejmować dodatkowo m.in. EKG oraz ocenę częstości i miarowości tętna.

Wiek ma być jednym z kryteriów. Zakres i częstotliwość kontroli powinny uwzględniać również historię medyczną oraz istniejące czynniki ryzyka.

Badania bliżej pacjenta

Komisja proponuje szerszy dostęp do badań w aptekach, lokalnych ośrodkach społecznych i mobilnych punktach, także na targowiskach czy w centrach handlowych. Takie rozwiązania mają ułatwić dotarcie do mieszkańców wsi i osób, które mają utrudniony dostęp do opieki.

Wykrycie podwyższonego ryzyka ma prowadzić do dalszego działania: indywidualnie dobranej profilaktyki, odpowiedniego leczenia i porad dotyczących szczepień. Narzędzia cyfrowe i sztuczna inteligencja mogą wspierać ocenę ryzyka, pod warunkiem odpowiedzialnego stosowania i nadzoru człowieka.

Cel: mniej przedwczesnych zgonów

Choroby sercowo-naczyniowe zabijają w UE 1,7 mln osób rocznie. Komisja wskazuje, że ok. 80 proc. tych chorób można zapobiec, ograniczając czynniki ryzyka, takie jak nadciśnienie, podwyższony cholesterol, wysoki poziom cukru i otyłość.

Nowa propozycja jest częścią planu Safe Hearts, przedstawionego w grudniu 2025 r. Jego celem jest zmniejszenie liczby przedwczesnych zgonów sercowo-naczyniowych o 25 proc. do 2035 r.

Czytaj także:

Prof. Maciej Banach o prewencji: Inwestycja w serce Polaków

WOBASZ3: mniej palimy, ale 18 mln Polaków waży za dużo