Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi wystąpiło do Ministerstwa Finansów o wycofanie planowanej podwyżki podatku akcyzowego na alkohol zawartej w projekcie, który pod koniec czerwca trafił do konsultacji społecznych oraz międzyresortowych.

To aktualizacja tzw. akcyzowej mapy drogowej z 2022 r. Projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (UD 418) zakłada zwiększenie stawek podatku na alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane oraz wyroby pośrednie od 2027 r.

- Projekt zakłada zwiększenie dotacji podmiotowej dla Narodowego Funduszu Zdrowia o środki odpowiadające nadwyżce sumy wpływów z podatku akcyzowego od niektórych napojów alkoholowych - zapewniano w ocenie skutków regulacji (OSR).

MF szacuje, że z akcyzy będzie o 1,4 mld zł więcej w każdym z kolejnych 10 lat, ale razem z VAT (liczonym od ceny już z wyższą akcyzą), będzie to 1,8 mld zł. Budżet państwa ma zostawić sobie z tego 400 mln zł, a resztę ma dostać NFZ.

Ile wzrośnie akcyza, a ile ceny?

Zgodnie z wyjaśnieniami ministerstwa, korekta w tzw. akcyzowej mapie drogowej na 2027 r. kształtuje się inaczej:

• Planowany wzrost stawek akcyzy na obecnie uregulowane napoje alkoholowe wyniesie około 15 proc.

• W przypadku cydru oraz niskoalkoholowego perry podwyżka osiągnie poziom około 26 proc..

• Wyższy skok w przypadku cydru i perry to efekt braku waloryzacji tej stawki od 2013 r. oraz stawki jaką dano na zachętę, by rozwinął się ten segment rynku wykorzystujący poslkie owoce,

• Szacowana zmiana ceny detalicznej poszczególnych napojów alkoholowych zamknie się w przedziale od 1,68 proc. do 11,96 proc.

Zmienione stawki:

• na alkohol etylowy: wzrost z 8811,00 zł/hl 100% vol. do 10109,00 zł/hl 100% vol.,

• na piwo: z 12,04 zł/ hl st. Plato do 13,82 zł/ hl st. Plato,

• na wyroby winiarskie: na wino i napoje fermentowane z 245,00 zł/hl do 280,83 zł/hl, a na na cydr i perry o mocy do 5% obj. z 97,00 zł/hl do 122,71 zł/hl,

• na wyroby pośrednie: akcyza wzrośnie z 490,00 zł/hl do 562,93 zł/hl.

Ceny alkoholu, podatek i płace

Dane makroekonomiczne pokazują, że w latach 2022-2025 dochód rozporządzalny na osobę wzrósł o 55,6 proc. W tym samym czasie skumulowana inflacja wyniosła 43 proc. (dla lat 2022-2026), znacznie wyprzedzając tempo wzrostu akcyzy, które zgodnie z obowiązującą mapą drogową miało wynieść zaledwie 33 proc.

Ochrona zdrowia i... wyższe wpływy do budżetu

Kluczowym argumentem za utrzymaniem planów resortu finansów ma być - jak twierdzi MF - konieczność ograniczenia dostępności cenowej alkoholu i redukcja kosztów społecznych i zdrowotnych związanych z piciem alkoholu. Wyższe ceny mają zniechęcić do zakupu grupy najbardziej narażone na ryzyko - młode osoby oraz alkoholików. - Z uwagi na z natury ograniczone możliwości finansowe, grupy te są najbardziej wrażliwe na wahania cenowe na półkach sklepowych - uważa MF.

Zwiększone wpływy do budżetu państwa mają trafić na zadania związane ze zdrowiem publicznym. -Środki te są niezbędne do pokrycia wyższych kosztów leczenia negatywnych skutków spożywania alkoholu - uzasadniają autorzy nowelizacji.

W dokumencie odniesiono się również do postulatów utrzymania niższych stawek dla niektórych trunków. MF zwraca uwagę, że mocniejsze trunki (powyżej 5 proc. objętości alkoholu) wykazują znacznie wyższy potencjał generowania szkód zdrowotnych w ujęciu toksykologicznym i społecznym. W związku z tym brak preferencji akcyzowych dla mocniejszych alkoholi wpisuje się w ustawowy cel redukcji ich spożycia.

Spadek sprzedaży o blisko 1/10?

Zgodnie z mapą drogową, ministerstwo zakłada:

• Spadek sprzedaży alkoholu etylowego w wysokości 9 proc. w ujęciu rok do roku.

• Spadek sprzedaży pozostałych napojów alkoholowych w wysokości 7 proc. rok do roku.

W odpowiedzi na obawy dotyczące potencjalnego załamania rynku legalnego i wzrostu szarej strefy, resort uspokaja, że sytuacja cenowa nie zmieni się na tyle, by istotnie sprzyjać rozwojowi nielegalnego handlu. Krajowa Administracja Skarbowa poddaje rynek wyrobów akcyzowych ciągłemu monitoringowi, a obecna szara strefa nie jest duża.

MF zwraca też uwagę, że akcyza w Polsce na tle innych państw UE nadal będzie konkurencyjna, mimo podwyżek. Nawet po planowanej waloryzacji stawki akcyzy na wyroby spirytusowe w Polsce będą niższe niż w krajach takich jak Finlandia, Szwecja, Irlandia, a także Litwa, Belgia czy Grecja. Nie obawia się też masowego przywożenia alkoholu z zagranicy czy drastycznego wzrostu szarej strefy (ten argument pada zawsze gdy wzrosnąc mają podatki na używki).

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wraz ze zgłoszonymi w konsultacjach uwagami i odpowiedziami MF, dostępny jest tutaj