Największym wyzwaniem dla polityki lekowej w Europie wciągu najbliższych 5 lat, według przedstawicieli branży farmaceutycznej, są  uzależnienie od Chin, słabnąca konkurencyjność Europy wobec USA w zakresie przyciągania innowacji, demografia, zbalansowanie wyzwań zdrowotnych z presją na optymalizację kosztów.

Bezpieczeństwo lekowe Europy i Polski

Karolina Demus, prezes Zarządu Sandoz Polska przypomniała, że Europa jest uzależniona od Azji w zakresie dostaw substancji czynnych w 80%. Podkreślała, że w wymiarze bezpieczeństwa lekowego powinniśmy szerzej wyceniać stabilność dostaw, lokalną produkcję, a nie kierować się wyłącznie kryterium najniższej ceny.  - Możemy być fundamentem bezpieczeństwa lekowego. Dostarczamy leki na bardzo wysokim poziomie, jeśli chodzi o jakość. A jako branża generyczna chcemy być postrzegani jako partner bezpieczeństwa, a nie jako biznes sensu stricte – zaznaczyła. Przypomniała, że Sandoz wspólnie z rządem Austrii zainwestował w produkcję ratujących życie antybiotyków. - To pokazuje, że współpraca na branży i systemu zdrowia może przynieść bardzo skuteczne, długoterminowe benefity – podkreśliła. 

Katarzyna Piotrowska-Radziewicz, członek Zarządu TZF Polfa wskazała, że Polfa- Tarchomin  produkująca leki o znaczeniu krytycznym powinna być kluczowa w zakresie budowania zapasów leków krytycznych, współpracy z RARS i  podmiotami administracji publicznej. 

Balans między innowacyjnością a konkurencyjnością

Zdaniem Michała Bylinika, dyrektora Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA pozytywny wpływ reformy prawa farmaceutycznego UE na konkurencyjność Europy będzie mniejszy niż oczekiwano, bo zmieniła się sytuacja na świecie. - Dziś w Polsce mamy podział budżetu NFZ po 50% pomiędzy generyki a leki innowacyjne. W Europie jest raczej 80% do 20% na rzecz innowacji. Dlatego, że tam te leki są stosowane w szerokich populacjach i w tych krajach korzysta się z ich wartości dodanej- przekonywał.

Gábor Sztaniszláv, dyrektor generalny Ipsen Poland podkreślił znaczenie dostępu do innowacji, ale również kompleksowości terapii, co generuje długoterminową wartość zdrowotną dla pacjentów i systemu.

Krzysztof Kępiński, dyrektor relacji zewnętrznych, członek Zarządu GSK Polska mówił o poprawie logistycznej dostępu do szczepień, które są inwestycją w profilaktykę. Apelował o  umożliwienie wykonywania jak najszerszego wachlarza szczepień dorosłych w aptekach.

Zdaniem Katarzyny Piotrowska-Radziewicz, UE dostrzega problem odpływu innowacji z Europy do USA.  - Stąd działania zachęcające, aby innowacja u nas została. Mamy Biotech Act, który ma wspierać m.in. badania kliniczne i szeroko pojętą biotechnologii – wskazała. Zaznaczyła, że USA wymusza obniżki cen, ale stosuje zachęty inwestycyjne, które Europa też powinna wprowadzać. Podkreśliła konieczność rozwoju produkcji leków generycznych, które zapewniają stabilność finansową systemu ochrony zdrowia.

Konkurencja zwiększa dostępność

Karolina Demus zwróciła uwagę na potencjał leków biologicznych biorównoważnych, które mogą zwiększać dostępność terapii biologicznych dzięki konkurencji cenowej. Zwłaszcza że ich dostępność w Polsce wynosi 3%, podczas gdy w Europie to 15 –20%.  Prezes Sandoza poinformowała, że  w Danii, Wielkiej Brytanii i Norwegii, gdzie środki na opiekę zdrowotną per capita są znacznie większe,  wprowadzono liniowość leczenia, czyli racjonalne zarządzanie terapią w programach lekowych: zaczynając terapię lekiem biologicznym równoważnym, a dopiero później przy uzasadnionych wskazaniach medycznych wykorzystując droższe opcje terapeutyczne.

Sposobem na zwiększenie dostępności terapii biologicznych w Polsce byłoby też udostępnienie w aptekach leków biologicznych biorównoważnych. 

Karolina Demus poinformowała, że europejska inicjatywa AUGMENT Biosimilars ma na celu upowszechnienie stosowania leków biologicznych biorównoważnych i wsparcie krajów członkowskich w kontekście znalezienia odpowiednich procedur, wymiany doświadczeń regulacyjnych, aby rozszerzać dostęp do leczenia biologicznego. - Ważne jest, by wszelkie oszczędności, które generują te terapie reinwestować w rozszerzanie grupy objętej leczeniem - zaapelowała.

Wyzwania kosztowe polityki lekowej

- Ciągła presja cenowa to wyzwanie dla rozwoju branży – wskazała Karolina Demus,. - System maksymalizował oszczędności przez wiele lat co doprowadziło do tego, że stabilność rynku zaczyna się chwiać. Jako przedstawiciel firmy generycznej muszę powiedzieć, że stoimy pod ścianą, bo koszty produkcji, składniki leków, ceny energii rosną, natomiast cały czas jest presja na dalsze obniżanie cen. Ciągłe ich renegocjacje powodują, że nie wiemy, jak będzie wyglądała profitowość naszej produkcji i nie jesteśmy w stanie absolutnie konkurować na rynku z Azją – wyliczała.

Michał Byliniak wskazał na kolejne wyzwania finansowe jak dyrektywa ściekowa, prace nad unijnym prawem dotyczącym ograniczenia substancji z grupy PFAS.

Katarzyna Piotrowska-Radziewicz zwróciła uwagę na brak konsekwencji na poziomie europejskim i krajowym.- Komisja Europejska wprowadza akt o lekach krytycznych, a nie ma dedykowanego na to budżetu. W zakresie  refundacji w Polsce proces został dobrze wyśrubowany, ale problem są kwestie regulacyjne dotyczące pozwoleń na budowę, pozwoleń środowiskowych, rejestracyjnych etc., które są za wolno procedowane – wskazała.

Gábor Sztaniszláv stwierdził, że ocena kosztowa terapii chorób rzadkich wymaga specyficznego podejścia - analizy wielokryterialnej.

Krzysztof Kępiński mówił o potrzebie zachęt, aby Polska była pierwszym wyborem dla innowacyjnych  inwestorów zagranicznych. - Mówiliśmy o  innowacyjnym trybie rozwojowym i może w tej Polityce Lekowej 2.0 warto do tego wrócić,  żeby przyciągać do nas kapitał – proponował.