Podstawowa opieka zdrowotna (POZ) mierzy się z poważnymi problemami finansowymi, które mogą bezpośrednio uderzyć w pacjentów. Podczas dzisiejszej konferencji prasowej w Okręgowej Izbie Lekarskiej w Białymstoku przedstawiciele Podlaskiego Związku Lekarzy Pracodawców Porozumienie Zielonogórskie poinformowali o rosnącym zadłużeniu NFZ wobec placówek medycznych - zbiegła się ona z podaną rano informacją NFZ o tym problemie - znajdziesz ją TUTAJ. Problem dotyczy przede wszystkim opieki koordynowanej oraz rozszerzonej diagnostyki. Przychodnie, które zrealizowały badania na podstawie wskazań medycznych, wyczerpały przyznane limity i wciąż czekają na zwrot poniesionych kosztów. Choć placówki opłaciły już zewnętrzne laboratoria i specjalistów, Fundusz nie rozliczył nadwykonań za 2025 rok oraz pierwsze półrocze 2026 roku. Brak stabilności finansowej stawia pod znakiem zapytania dalszy rozwój modelu opieki blisko miejsca zamieszkania pacjenta.

Pacjenci będą czekać na badania?

Konsekwencją braku płatności ze strony NFZ może być konieczność przekładania planowych badań diagnostycznych na kolejne miesiące lub kwartały. Ograniczenia mogą dotknąć procedur, które dotychczas były realizowane sprawnie i bez długiego oczekiwania. Chodzi m.in. o oznaczenia ferrytyny i witaminy B12, szybkie testy CRP, badania Holter EKG oraz konsultacje specjalistyczne w ramach POZ.

- Opieka koordynowana zaczęła przynosić efekty, ponieważ pozwoliła lekarzom rodzinnym szybciej diagnozować pacjentów i leczyć ich bliżej miejsca zamieszkania. Jeżeli jednak NFZ nie zapłaci za wykonane świadczenia, dalszy rozwój tego modelu stanie pod znakiem zapytania. Przychodnie nie mogą bez końca finansować badań, kredytując NFZ z własnych środków. Konsekwencją mogą być kolejki do diagnostyki, która dotąd była dostępna w POZ bez wielomiesięcznego oczekiwania. Byłby to krok wstecz zarówno dla pacjentów, jak i dla całego systemu ochrony zdrowia - ostro ocenia zaistniałą sytuację prof. Sławomir Chlabicz, podlaski konsultant wojewódzki w dziedzinie medycyny rodzinnej

Lekarze podkreślają, że limity nie wynikają z ich decyzji, lecz z ram finansowych narzuconych przez płatnika. Przesunięcie diagnostyki do poradni specjalistycznych lub szpitali wygeneruje wyższe koszty dla systemu i wydłuży czas oczekiwania dla pacjentów.

Kontrowersje wokół wskaźników jakościowych

Poza brakiem zapłaty za nadwykonania, środowisko medyczne niepokoi się propozycjami NFZ dotyczącymi obniżania finansowania na podstawie tzw. wskaźników jakościowych. Według Federacji Porozumienie Zielonogórskie, ocena placówek opiera się na kryteriach, na które lekarze rodzinni nie mają pełnego wpływu.

Przykładem jest rozliczanie liczby wykonanych cytologii czy kolonoskopii. Lekarz może wydać skierowanie, jednak nie odpowiada za to, czy pacjentka wykona badanie prywatnie (przez co wynik nie widnieje w systemie NFZ) lub czy w okolicy brakuje wolnych terminów w pracowniach diagnostycznych. Przedstawiciele POZ popierają mierzenie jakości, ale domagają się rzetelnych kryteriów, które będą premiować dobre praktyki, zamiast służyć jako pretekst do cięć budżetowych.

Joanna Zabielska-Cieciuch, prezes Podlaskiego Związku Lekarzy Pracodawców Porozumienie Zielonogórskie, zwraca uwagę na problem równego traktowania chorych:

Mieszkańcy Podlasia płacą składkę zdrowotną na takich samych zasadach jak pozostali Polacy, dlatego powinni mieć taki sam dostęp do badań. Tymczasem zaczyna on zależeć od tego, czy przychodnia wyczerpała już swój limit. Ostatecznie konsekwencje braku zapłaty ponoszą nie placówki, lecz pacjenci. Składka zdrowotna nie zależy od kodu pocztowego. Dostęp do diagnostyki również nie powinien - podkreśla.

Co postulują lekarze rodzinni?

Podlaski Związek Lekarzy Pracodawców Porozumienie Zielonogórskie sformułował listę postulatów skierowanych do Ministerstwa Zdrowia oraz NFZ. Kluczowe oczekiwania obejmują:

• zapłacenie za prawidłowo wykonane świadczenia z 2025 roku

• rozliczenie świadczeń wykonanych ponad limity w 2026 roku

• dostosowanie wysokości finansowania do rzeczywistych potrzeb pacjentów

• zapewnienie stabilnych zasad finansowania diagnostyki i opieki koordynowanej w POZ

• odstąpienie od obniżania finansowania przychodni na podstawie wskaźników zależnych od dostępności świadczeń, decyzji pacjentów lub niepełnych danych NFZ

Brak reakcji ze strony decydentów wymusi na przychodniach radykalne kroki wobec pacjentów, co zapowiada Joanna Zabielska-Cieciuch:

- Jeżeli Fundusz nie zabezpieczy odpowiedniego finansowania, będziemy musieli jasno powiedzieć mieszkańcom naszego regionu, że po wyczerpaniu limitu część planowych badań może zostać przesunięta na kolejny miesiąc lub kwartał. Nie będzie to decyzja lekarzy ani przychodni, lecz konsekwencja zasad finansowania ustalonych przez NFZ - wyjaśnia prezes Podlaskiego Związku Lekarzy Pracodawców Porozumienie Zielonogórskie.

Przeczytaj także:

Ministerstwo zdrowia sprawdzi, czy opieka koordynowana działa. Jak?

Nadwykonania z nowymi zasadami. NFZ chce zmian. Jakich?

Szpitale wystawiają pierwsze e-DiLO. Co zmieni dla pacjentów?