Jakie szczepionki są dostępne?

W sezonie 2026/2027 w Polsce dostępne są trzy preparaty: Influvac, Vaxigrip i Efluelda. Wszystkie podaje się w zastrzyku. Tegoroczne szczepionki są trójskładnikowe - uwzględniają dwa podtypy wirusa grypy A oraz linię B/Victoria. Szczepionka donosowa nie jest w tym sezonie dostępna.

Dlaczego trzy składniki zamiast czterech? Zrezygnowano z B/Yamagata, ponieważ wirusów tej linii nie wykryto w krążeniu od marca 2020 r. To zmiana zgodna z zaleceniami WHO i EMA.

Jaka szczepionka dla dziecka, dorosłego i seniora?

Influvac i Vaxigrip można stosować od ukończenia 6. miesiąca życia, także u dorosłych i seniorów. Oba preparaty zawierają standardową dawkę antygenów. Influvac zawiera oczyszczone białka powierzchniowe wirusa, a Vaxigrip - rozszczepione, unieszkodliwione wirusy. Oba preparaty można podawać w każdym trymestrze ciąży oraz podczas karmienia piersią.

Efluelda jest przeznaczona dla osób od 60. roku życia. Zawiera 4 razy więcej antygenu każdego szczepu niż preparaty standardowe. Jej wybór warto omówić podczas kwalifikacji do szczepienia. Większa dawka nie oznacza ochrony przed większą liczbą odmian grypy.

Kto powinien szczególnie pamiętać o szczepieniu?

Szczepienie jest zalecane wszystkim od ukończenia 6. miesiąca życia, jeśli nie mają przeciwwskazań. Szczególnie powinny o nim pamiętać osoby starsze, małe dzieci, kobiety w ciąży oraz pacjenci z chorobami przewlekłymi lub obniżoną odpornością. Szczególnie ważne jest dla osób mających wiele kontaktów zawodowych, m.in. pracowników ochrony zdrowia, nauczycieli i opiekunów seniorów. Szczepienie ma znaczenie również dla ochrony osób, z którymi przebywają.

Refundacja i ceny: ile zapłaci pacjent?

Influvac i Vaxigrip mają taką samą cenę detaliczną w wykazie refundacyjnym: 53,30 zł za dawkę. Przy refundacji 50 proc. pacjent płaci 26,65 zł. Efluelda kosztuje 163,44 zł za dawkę, a po refundacji 50 proc. dla osób od 60. roku życia - 81,72 zł. Podane ceny dotyczą opakowania zawierającego jedną ampułkostrzykawkę.

Influvac i Vaxigrip są bezpłatne dla:

• dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do 18. urodzin;

• osób, które ukończyły 65 lat;

• kobiet w ciąży i połogu.

Pozostali dorośli w wieku 18-64 lat mogą kupić je z refundacją 50 proc. Nie muszą mieć choroby przewlekłej. Potrzebna jest recepta z odpowiednią odpłatnością i - przy bezpłatnym wydaniu - właściwym uprawnieniem dodatkowym. Efluelda jest refundowana w 50 proc. dla osób 60+. Ukończenie 65 lat nie daje prawa do bezpłatnego wydania tego preparatu.

W aptece można załatwić wszystko podczas jednej wizyty

Dorosły może otrzymać receptę, przejść kwalifikację i zaszczepić się w aptece prowadzącej szczepienia, o czym informuje GIS. Receptę refundowaną może wystawić farmaceuta, więc wcześniejsza wizyta u lekarza nie zawsze jest potrzebna. Dzieci szczepi się w placówkach medycznych, po kwalifikacji lekarskiej.

W aptece z umową z NFZ kwalifikacja i podanie szczepionki są bezpłatne. Ewentualna dopłata dotyczy samego preparatu. Przed wizytą warto sprawdzić dostępność szczepionki i umówić termin. Listę placówek udostępnia pacjent.gov.pl.

Kiedy się zaszczepić? Czy dziecku wystarczy jedna dawka?

Szczepienie najlepiej zaplanować przed okresem zwiększonej zachorowalności. Odporność rozwija się przez ok. 2-3 tygodnie. Jeśli nie uda się zaszczepić na początku jesieni, można zrobić to później - szczepienia prowadzi się przez cały sezon grypowy. Trzeba je powtarzać co roku aktualnym preparatem.

Dorosłym podaje się jedną dawkę szczepionki na sezon. Dzieci od ukończenia 6. miesiąca życia do 9. urodzin potrzebują dwóch dawek w odstępie co najmniej 4 tygodni, jeśli wcześniej nie otrzymały łącznie przynajmniej dwóch dawek albo ich historia szczepień jest nieznana. Wcześniejsze dawki nie musiały być podane w jednym sezonie. Jeśli dziecko otrzymało już co najmniej dwie dawki, w kolejnym sezonie wystarczy jedna.

Czy po szczepieniu można zachorować na grypę?

Dostępne preparaty nie zawierają żywych wirusów zdolnych wywołać grypę. Po podaniu mogą natomiast pojawić się ból ramienia, zaczerwienienie, osłabienie lub gorączka, zwykle ustępujące po kilku dniach. Szczepienie nie daje stuprocentowej ochrony przed zachorowaniem, ale zmniejsza ryzyko grypy i jej powikłań.

Czytaj także:

Raport Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Które choroby wracają?

Europa słabnie w badaniach nad szczepionkami