Europejska Agencja Leków (EMA) opublikowała rekomendacje dotyczące składu szczepionek przeciw grypie, opierając się na analizach Światowej Organizacji Zdrowia. To właśnie WHO prowadzi globalny monitoring wirusów grypy i na tej podstawie przewiduje, które warianty będą dominować w nadchodzącym sezonie.

W sezonie 2026/2027 producenci szczepionek będą musieli uwzględnić trzy główne szczepy wirusa:

W przypadku szczepionek żywych atenuowanych (osłabionych) i produkowanych na jajach:

• A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09-like

• A/Darwin/1454/2025 (H3N2)-like

• B/Tokyo/EIS13-175/2025 (linia B/Victoria)

W przypadku szczepionek produkowanych w hodowlach komórkowych:

• A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09-like

• A/Darwin/1415/2025 (H3N2)-like

• B/Pennsylvania/14/2025 (linia B/Victoria)

Różnice w wariantach H3N2 i wirusa B wynikają z technologii produkcji - inne szczepy lepiej "dopasowują się" do różnych metod wytwarzania, co ma znaczenie dla skuteczności samego preparatu.

Jeszcze kilka lat temu standardem były szczepionki czterowalentne, obejmujące dwa szczepy wirusa A i dwa szczepy wirusa B (linie Victoria i Yamagata). Sytuacja zmieniła się jednak po pandemii COVID-19. Od marca 2020 r. nie odnotowano krążenia wirusów z linii B/Yamagata - uznano ją za epidemiologicznie nieistotną. Dlatego EMA właśnie nie zostanie uwzględniona w składzie szczepionek na sezon 2026/2027. To kolejny krok w kierunku pełnego przejścia na szczepionki trójwalentne, które obejmują dwa wirusy typu A i jeden typu B (Victoria).

Agencja dopuszcza jednak wyjątki. W regionach, gdzie proces przechodzenia na szczepionki trójwalentne nie został jeszcze zakończony, można nadal wytwarzać preparaty czterowalentne. EMA rekomenduje wykorzystanie starszego, referencyjnego szczepu B/Phuket/3073/2013 (linia Yamagata).

Dlaczego skład zmienia się co roku?

Wirus grypy należy do najbardziej zmiennych patogenów. Mutuje szybko, a jego różne warianty konkurują ze sobą w skali globalnej. To sprawia, że szczepionka skuteczna w jednym sezonie może być znacznie mniej efektywna w kolejnym.

Dlatego co roku eksperci analizują dane epidemiologiczne z całego świata i na tej podstawie wybierają najbardziej prawdopodobne warianty dominujące w nadchodzącym sezonie. Regularna aktualizacja składu szczepionek to warunek utrzymania ich skuteczności - zarówno w zapobieganiu zakażeniom, jak i ciężkim powikłaniom, takim jak zapalenie płuc czy zaostrzenia chorób przewlekłych.

Rekomendacje EMA zostały formalnie zatwierdzone przez Komitet ds. Produktów Leczniczych Stosowanych u Ludzi (CHMP) podczas ostatniego posiedzenia. Teraz ruch należy do firm farmaceutycznych. EMA zaleca, by producenci złożyli wnioski o aktualizację składu swoich szczepionek do 15 czerwca 2026 r.

Najtrudniejszy sezon grypowy od lat

Dla pacjentów zmiany pozostają w dużej mierze niewidoczne - skład szczepionki i tak jest aktualizowany co roku. Kluczowe pozostaje jednak to, że preparaty dostępne jesienią 2026 r. będą lepiej dopasowane do aktualnej sytuacji epidemiologicznej.

W Polsce sezon grypowy 2025/2026 należy (jeszcze formalnie się nie skończył) do najtrudniejszych od lat. Na początku lutego wskaźnik zachorowalności sięgnął ok. 405,6 przypadków na 100 tys. mieszkańców, wyraźnie przekraczając ubiegłoroczny rekord (365,5). Jeszcze na początku stycznia było to ok. 70 przypadków na 100 tys., co oznacza ponad 5-krotny wzrost w ciągu kilku tygodni i bardzo dynamiczne wejście w szczyt sezonu. Za tak wysoką liczbę zachorowań odpowiada głównie wariant K wirusa grypy A(H3N2), który szybko się rozprzestrzenia. Już w poprzednim sezonie 2024/2025 odnotowano ponad 2 mln zachorowań i ponad 25 tys. hospitalizacji.

Czytaj także:

Europa słabnie w badaniach nad szczepionkami

WHO: Nowe szczepionki mogą uratować 6,2 mln osób