Który z dwóch popularnych leków stymulujących lepiej pomaga dzieciom z ADHD? Jak wynika z badania przeprowadzonego przez naukowców z University of Sydney i Nepean Hospital, odpowiedź nie jest oczywista. Zarówno metylfenidat, jak i deksamfetamina przyniosły znaczną poprawę, a między grupami nie stwierdzono statystycznie istotnej różnicy w redukcji objawów.

Badanie, opisane w Journal of Paediatrics and Child Health, objęło 100 dzieci i nastolatków z ADHD, którzy wcześniej nie przyjmowali żadnego z porównywanych leków. Uczestnicy mieli od 4,5 do 16,4 roku, ich średni wiek wynosił nieco ponad 9 lat, a 73 proc. stanowili chłopcy. Połowie losowo przydzielono deksamfetaminę, a połowie metylfenidat w postaci o natychmiastowym uwalnianiu.

Przez pierwsze 4 tygodnie dawkę stopniowo dostosowywano do masy ciała i reakcji dziecka. Nauczyciele co tydzień oceniali zachowanie uczniów, a całe badanie trwało 12 miesięcy. Objawy ADHD wyraźnie zmniejszyły się w obu grupach na każdym etapie obserwacji.

Kilogram różnicy w trzy miesiące

Najważniejsza rozbieżność dotyczyła masy ciała. Po 3 miesiącach dzieci przyjmujące deksamfetaminę straciły średnio 1,44 kg. W grupie leczonej metylfenidatem przeciętny spadek wyniósł 0,31 kg. Różnica była statystycznie istotna.

Nie oznacza to, że każde dziecko reagowało w ten sposób ani że spadek masy ciała musi prowadzić do problemów zdrowotnych. Wyniki wskazują jednak, że przy wyborze leku oraz podczas późniejszych kontroli warto szczególnie uważnie obserwować apetyt, wagę i tempo wzrastania. Po roku badacze nie wykryli istotnej różnicy między grupami pod względem przyrostu wzrostu.

Większość dzieci pozostała przy pierwszym leku

Po 12 miesiącach 62 uczestników nadal przyjmowało pierwotnie przydzielony preparat. W grupie metylfenidatu było to 34 z 50 dzieci, a w grupie deksamfetaminy 28 z 50. Różnica nie była istotna statystycznie, co, zdaniem badaczy, sugeruje porównywalną akceptację obu terapii.

Nie wszyscy uczestnicy pozostali jednak przy pierwszym leku. Po początkowym etapie lekarze mogli modyfikować dawkowanie lub zmienić preparat, jeśli wymagała tego skuteczność albo działania niepożądane. Badanie nie odpowiada więc na pytanie, czy jeden środek jest najlepszy dla każdego dziecka. Pokazuje raczej, że na poziomie całych grup oba mogą przynosić podobne korzyści, choć indywidualna reakcja może być bardzo różna.

Czym są metylfenidat i deksamfetamina?

Metylfenidat i deksamfetamina to leki pierwszego rzutu w leczeniu ADHD. Zwiększają dostępność dopaminy i noradrenaliny w obszarach mózgu związanych m.in. z uwagą, planowaniem i kontrolą impulsów, choć robią to w nieco inny sposób: metylfenidat przede wszystkim hamuje wychwyt zwrotny tych neuroprzekaźników, a deksamfetamina dodatkowo nasila ich uwalnianie.

W Polsce znacznie częściej stosowany jest metylfenidat, dostępny w preparatach krótko- i długodziałających. W leczeniu dzieci od 6. roku życia podaje się go jako część szerszego programu obejmującego również działania psychologiczne, edukacyjne i społeczne; wybrane preparaty są objęte refundacją w określonych wskazaniach. Deksamfetamina jest zarejestrowana w Polsce jako lek przeznaczony dla dzieci i młodzieży w wieku 6-17 lat, gdy metylfenidat nie okazał się wystarczająco skuteczny.

Czytaj także:

Sztuczna inteligencja wykryje ADHD lata przed diagnozą

Jak rodzice w Polsce patrzą na leki na ADHD? Nowe badanie